Từ bao đời nay, hương trầm đã trở thành một phần của đời sống tinh thần người Quỳ Châu. Không chỉ là sản phẩm dùng trong đời sống tâm linh, mà nó còn là món ăn tinh thần với mùi hương quyến rũ đã đi vào tâm thức của bao người dân mỗi khi Xuân về, Tết đến… Bởi nó được kết tinh từ những thảo dược quý từ đất rừng của miền Tây xứ Nghệ qua bàn tay và tâm huyết của những con người Quỳ Châu luôn cần cù, tỉ mỉ trong từng công đoạn thủ công để giữ nghề truyền thống.

Hương trầm Hà Loan là sản phẩm nhiều năm liền được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh đã góp phần đưa thương hiệu hương trầm Quỳ Châu vươn xa khỏi mảnh đất miền Tây Nghệ An đến với bà con nhân dân các tỉnh, thành trên cả nước. Để làm ra một nén hương thơm đảm bảo chất lượng truyền thống, người dân Quỳ Châu phải kỳ công chuẩn bị nguyên liệu theo từng mùa vụ của các loại nguyên liệu trong cả năm. Như chia sẻ của bà Trần Thị Loan – chủ cơ sở Hương trầm Hà Loan được xem là “trụ cột” của làng nghề Thôn 2, xã Quỳ Châu. Toàn bộ công việc được khởi động từ tháng Hai âm lịch, dù vụ mùa chính phải đến cuối tháng chín mới bắt đầu.

Sản phẩm Hương trầm Hà Loan

Nguyên liệu làm hương của người Quỳ Châu hoàn toàn từ thiên nhiên. Mỗi loại đều mang một vai trò, một sắc thái để quyết định tạo nên nén hương thơm truyền thống như: rễ hương bài là nguyên liệu chính, nó tạo mùi nền ấm dịu, quế chi, hoa hồi, thảo quả, đinh hương, cam thảo tạo nên tầng hương, mang lại hương vị ngọt nhẹ, bã mía vừa là tận dụng lượng đường còn sót lại nhằm điều hoà các chất giúp mùi hương thơm ngọt, dịu, không bị gắt vừa là nguyên liệu gây cháy đượm và một lượng nhỏ trầm gió để bổ sung chiều sâu cho mùi hương. Từng thành phần đều được chọn lọc kỹ lưỡng phơi khô, rang sấy vừa đủ để giữ mùi thơm thuần khiết. Chính sự cẩn trọng ấy tạo nên sự khác biệt giữa hương trầm Quỳ Châu so với hương trầm của nhiều vùng miền khác: không hóa chất, thân thiện môi trường, thơm tự nhiên, cháy đều và giữ được sự thanh khiết trong từng nén hương. khi đốt lan tỏa mùi thơm ấm áp đặc trưng cho một đặc sản của miền núi phía Tây Bắc Nghệ An.

Công nhân đang sản xuất tại cơ sở Hương trầm Hà Loan

Hiện nay, dù máy móc và công nghệ đã phát triển để sản xuất ra nhiều loại hương khác nhau theo hướng công nghiệp, nhưng hương Quỳ Châu nói chung và hương trầm Hà Loan nói riêng vẫn giữ được nét sản xuất thủ công theo kinh nghiệm truyền thống. Mỗi năm Cơ sở hương trầm Hà Loan sản xuất trên 5 triệu sản phẩm (nén hương). Tổng thủ nhập 2,5 tỷ đồng, đã tạo việc làm tại chỗ cho trên 30 lao động nông nhàn hàng năm vào thời vụ sản xuất.

Tăm hương đang được phơi nắng bằng phương pháp thủ công

Năm 2025 đánh dấu giai đoạn đổi mới mạnh mẽ của cơ sở sản xuất hương trầm Hà Loan. Không chỉ chú trọng mẫu mã, bao bì, cơ sở còn đưa sản phẩm lên Facebook, Zalo, các nền tảng mạng xã hội, đề xuất lên sàn thương mại điện tử để được tiếp cận khách hàng trên cả nước. Tham gia hội chợ thương mại để quảng bá thương hiệu sản phẩm. Không chỉ đơn thuần là một sản phẩm kinh tế, hương trầm còn mang giá trị tinh thần sâu sắc đối với người Quỳ Châu. Mỗi năm, tại Lễ hội Hang Bua, một trong những lễ hội lớn của miền Tây Nghệ An, nghề làm hương luôn được trình diễn như một hoạt động văn hóa đặc sắc. Những đôi tay thoăn thoắt se hương giữa không gian hội xuân đã khiến nhiều du khách trầm trồ, mang về ấn tượng đẹp về nghề truyền thống của vùng đất này. Hương trầm Quỳ Châu vì thế trở thành biểu tượng văn hóa, gắn với ký ức của bao thế hệ. Dù cuộc sống hiện đại ngày càng bận rộn, người dân nơi đây vẫn giữ trọn tinh thần với nghề, gìn giữ từng công đoạn để không làm phai nhạt hồn nghề mà cha ông đã truyền lại.

Giữa những đổi thay của thị trường, hương trầm Quỳ Châu vẫn giữ được chỗ đứng riêng nhờ sự tinh tế trong nguyên liệu, sự khéo léo của người thợ và chất lượng luôn được đặt lên hàng đầu. Đó là hành trình không chỉ của sản xuất, mà còn của niềm tin và tình yêu với nghề. Những bó hương mang màu đỏ thắm vẫn đều đặn theo bước người thợ đến khắp tỉnh thành, đến với mọi mái nhà trong những ngày Tết sum vầy. Hương thơm ấy không chỉ là hương của gỗ, của rừng, mà còn là hương của sự bền bỉ, của bản sắc miền Tây xứ Nghệ được gìn giữ qua từng thế hệ. Trong tương lai với sự đồng hành của chính quyền và người dân, hương trầm Quỳ Châu chắc chắn sẽ còn vươn xa hơn nữa, vừa giữ nghề truyền thống, vừa mở ra cơ hội kinh tế bền vững cho vùng đất giàu bản sắc này./.

Hà Thị Hoàng Yến - Phòng Hỗ trợ và Tư vấn