Đổi mới công nghệ: Yêu cầu tự thân của ngành Công Thương

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, đổi mới công nghệ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết để các doanh nghiệp công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và thương mại trên địa bàn tỉnh giữ vững vị thế. Kế hoạch 581/KH-UBND được xây dựng dựa trên định hướng phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời bám sát thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An.

Mục tiêu cốt lõi của kế hoạch là xây dựng một lộ trình đổi mới công nghệ khả thi, làm cơ sở để rà soát, xác định các công nghệ ưu tiên, từ đó đề xuất các nhiệm vụ, dự án và cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp làm chủ công nghệ. Đối với ngành Công Thương, đây là cơ hội vàng để hiện đại hóa các dây chuyền sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm thế mạnh như chế biến nông - lâm - thủy sản, sản xuất vật liệu mới và năng lượng tái tạo.

Những cột mốc chiến lược đến năm 2035

Kế hoạch đặt ra các mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn, thể hiện quyết tâm đưa công nghệ trở thành động lực tăng trưởng chính:

Đến năm 2030:

- Hoàn thành rà soát và xác định danh mục các ngành kinh tế trọng yếu, mũi nhọn để xây dựng lộ trình.

- 100% các ngành, lĩnh vực ưu tiên (bao gồm công nghiệp chế biến, công nghệ số, năng lượng tái tạo...) phải được khảo sát, đánh giá trình độ công nghệ và năng lực hấp thụ công nghệ tiên tiến,.

- Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và bản đồ công nghệ cấp tỉnh nhằm phục vụ quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp.

- Phấn đấu tốc độ đổi mới công nghệ, thiết bị của các doanh nghiệp đạt bình quân từ 5% đến 10%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030.

Định hướng đến năm 2035:

- Duy trì và cập nhật liên tục bản đồ công nghệ, mạng lưới hỗ trợ đổi mới và chuyển giao công nghệ kết nối chặt chẽ giữa các viện, trường và doanh nghiệp.

- Nhân rộng các mô hình đổi mới công nghệ có hiệu quả cao, ưu tiên các ứng dụng có khả năng thương mại hóa nhanh.

- Vận hành hệ thống theo dõi, giám sát chỉ tiêu chuyên sâu cho từng ngành công nghiệp cụ thể, phù hợp với xu thế công nghệ toàn cầu.

Doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới

Một trong những quan điểm xuyên suốt của Kế hoạch 581/KH-UBND là xác định doanh nghiệp là trung tâm của hoạt động đổi mới công nghệ. Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ về cơ chế, kết nối dữ liệu, tư vấn và đào tạo nguồn lực phù hợp.

Phạm vi của kế hoạch tập trung vào các ngành kinh tế mũi nhọn, trong đó ngành Công Thương giữ vai trò chủ chốt với các lĩnh vực như: Công nghệ số, Trí tuệ nhân tạo (AI), Vi mạch - bán dẫn, Công nghệ sinh học, Công nghiệp chế biến, Năng lượng tái tạo và Logistics. Đây đều là những lĩnh vực có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng đột phá cho kim ngạch xuất khẩu và thu ngân sách của tỉnh.

Lộ trình triển khai 3 giai đoạn

Công tác xây dựng và thực hiện lộ trình được chia thành các bước đi bài bản:

1. Giai đoạn đến hết năm 2026: Tập trung thành lập tổ công tác, khảo sát hiện trạng công nghệ và nhu cầu của doanh nghiệp. Sản phẩm quan trọng nhất giai đoạn này là dự thảo Đề án lộ trình đổi mới công nghệ đến năm 2035.

2. Giai đoạn 2027 - 2030: Triển khai thí điểm các dự án ưu tiên về chuyển giao, ứng dụng công nghệ. Vận hành nền tảng kết nối cung - cầu công nghệ và đánh giá định kỳ để điều chỉnh chính sách.

3. Giai đoạn 2031 - 2035: Mở rộng, tối ưu hóa lộ trình; hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi xanh và thị trường khoa học công nghệ.

Trách nhiệm và hành động của ngành Công Thương

Để Kế hoạch số 581/KH-UBND được triển khai hiệu quả, UBND tỉnh đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành. Trong đó, Sở Công Thương giữ vai trò đầu mối phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ trong việc rà soát, đánh giá hiện trạng công nghệ của các ngành công nghiệp; đề xuất danh mục công nghệ ưu tiên, các nhiệm vụ, dự án đổi mới công nghệ; đồng thời lồng ghép các mục tiêu đổi mới công nghệ vào các chương trình, kế hoạch phát triển ngành Công Thương, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Sở Công Thương sẽ tiếp tục đẩy mạnh kết nối giữa doanh nghiệp với các tổ chức khoa học và công nghệ, các viện nghiên cứu, trường đại học; khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số, nâng cao trình độ quản trị và từng bước làm chủ các quy trình sản xuất tiên tiến.

Là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Công Thương, Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn phát triển Công Thương Nghệ An sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cánh tay nối dài của Sở trong tổ chức triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp và thương mại. Trung tâm trực tiếp tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở công nghiệp nông thôn, đặc biệt là các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ, tiếp cận và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; đồng thời triển khai các hoạt động khuyến công, công nghiệp hỗ trợ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, xúc tiến thương mại, góp phần đưa các chủ trương, chính sách của Nhà nước đi vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp cùng vai trò đồng hành của Sở Công Thương và Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn phát triển Công Thương Nghệ An, Kế hoạch số 581/KH-UBND được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình đổi mới công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong sản xuất, góp phần đưa Nghệ An trở thành trung tâm công nghiệp và đổi mới sáng tạo của khu vực Bắc Trung Bộ trong thời gian tới./.

Phùng Mạnh Hùng – Phòng Hành chính – Tổng hợp