Đối với Nghệ An – địa phương có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến nông, lâm, thủy sản và các ngành nghề công nghiệp nông thôn – việc từng bước áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn sẽ góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Kinh tế tuần hoàn là gì?

Khác với mô hình kinh tế truyền thống theo chuỗi "khai thác – sản xuất – tiêu dùng – thải bỏ", kinh tế tuần hoàn hướng tới việc kéo dài vòng đời của nguyên liệu và sản phẩm thông qua các hoạt động giảm thiểu (Reduce), tái sử dụng (Reuse), tái chế (Recycle), phục hồi (Recover) và đổi mới thiết kế sản phẩm.

Mục tiêu của kinh tế tuần hoàn là giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên, hạn chế chất thải phát sinh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế từ chính các phụ phẩm và chất thải trong quá trình sản xuất.

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm?

Trong những năm gần đây, nhiều thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản và Hàn Quốc ngày càng đưa ra các yêu cầu cao về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và trách nhiệm môi trường.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng ngày càng ưu tiên lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường, có bao bì dễ tái chế, sử dụng nguyên liệu bền vững và quy trình sản xuất tiết kiệm năng lượng.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh về chất lượng và giá thành mà còn phải cạnh tranh bằng trách nhiệm môi trường và khả năng phát triển bền vững.

Doanh nghiệp Nghệ An có thể bắt đầu từ đâu?

Đối với phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh, việc áp dụng kinh tế tuần hoàn không nhất thiết phải đầu tư lớn ngay từ đầu mà có thể thực hiện từng bước.

Doanh nghiệp có thể rà soát toàn bộ quy trình sản xuất để giảm thất thoát nguyên liệu, tận dụng tối đa phụ phẩm, tái sử dụng nước trong một số công đoạn phù hợp, phân loại chất thải tại nguồn và tăng cường sử dụng nguyên liệu tái chế.

Đồng thời, việc đầu tư các thiết bị tiết kiệm năng lượng, ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý sản xuất và quản lý kho sẽ giúp doanh nghiệp giảm tiêu hao nguyên liệu, giảm lượng hàng tồn kho và hạn chế phát sinh chất thải.

Những mô hình thực tế

Tại Nghệ An, nhiều doanh nghiệp đã từng bước áp dụng các giải pháp theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Công ty Cổ phần Thực phẩm Sữa TH (TH true MILK) là một trong những doanh nghiệp tiêu biểu trong việc phát triển mô hình nông nghiệp công nghệ cao gắn với bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp đầu tư hệ thống xử lý chất thải trong chăn nuôi, tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón hữu cơ và áp dụng nhiều giải pháp quản lý hiện đại nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Hay như Công ty TNHH chế biến nông sản Hoa Sơn đã chú trọng thực hiện các giải pháp bảo vệ môi trường ngay từ lúc bắt tay xây dựng nhà máy và xác định rõ, đây là nhiệm vụ hàng đầu, trong chiến lược phát triển bền vững.  Công ty đầu tư hệ thống máy móc khép kín, tự động gồm 3 bể biogas rộng 3 ha, 2 hồ trung hòa, 2 hồ hiếu khí, 3 hồ lắng lọc hóa lý, 5 bể kỹ thuật xử lý, 1 hồ sinh thái sau xử lý, hệ thống cấp nước nguồn hiện đại. Nhờ hệ thống khép kín này, hầu hết nước thải sẽ được tái sản xuất cho nhà máy, một phần còn lại phục vụ tưới cho cây trồng nông nghiệp trong vùng nguyên liệu.

Hệ thống xử lý nước thải của nhà máy tinh bột sắn Hoa Sơn

Trong lĩnh vực chế biến gỗ, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã tận dụng mùn cưa, dăm gỗ và phụ phẩm để sản xuất viên nén sinh khối hoặc cung cấp làm nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác, góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý và gia tăng giá trị kinh tế.

Đối với các cơ sở chế biến nông sản, nhiều đơn vị đã tận dụng phụ phẩm như vỏ, bã, thân cây hoặc phế phẩm sau chế biến để sản xuất thức ăn chăn nuôi, phân bón hữu cơ hoặc nguyên liệu phục vụ sản xuất khác. Đây là những mô hình tuần hoàn phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp địa phương.

Thông qua nguồn kinh phí khuyến công, nhiều cơ sở công nghiệp nông thôn của Nghệ An đã được hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại, góp phần giảm tiêu hao nguyên liệu, tiết kiệm điện năng và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Chuyển đổi số – "Chìa khóa" của kinh tế tuần hoàn

Để kinh tế tuần hoàn phát huy hiệu quả, chuyển đổi số đóng vai trò rất quan trọng.

Việc ứng dụng các phần mềm quản trị doanh nghiệp, hệ thống quản lý kho, quản lý nguyên vật liệu, truy xuất nguồn gốc và giám sát tiêu thụ năng lượng giúp doanh nghiệp kiểm soát toàn bộ vòng đời sản phẩm, giảm lãng phí và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên.

Bên cạnh đó, dữ liệu số còn giúp doanh nghiệp xây dựng các báo cáo về môi trường, kiểm kê phát thải khí nhà kính và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của đối tác trong nước và quốc tế.

Hướng tới nền công nghiệp xanh và bền vững

Phân bón hữu cơ được sản xuất từ chất thải trang trại bò sữa TH

Kinh tế tuần hoàn không còn là xu hướng của tương lai mà đang trở thành yêu cầu của hiện tại. Đối với doanh nghiệp Nghệ An, việc chủ động áp dụng các giải pháp tuần hoàn sẽ giúp giảm chi phí sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng trong nước cũng như quốc tế.Trong thời gian tới, Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn phát triển Công Thương Nghệ An sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong việc tư vấn, hỗ trợ đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất sạch hơn, thúc đẩy chuyển đổi số và nhân rộng các mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của tỉnh Nghệ An.