Một thực tế tồn tại nhiều năm qua ở các cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình hay hợp tác xã tại Nghệ An là quy trình chế biến chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống và cảm quan cá nhân. Mặc dù tâm huyết và tay nghề của người thợ rất cao, nhưng việc thiếu hụt các hệ thống chứng nhận quản lý chất lượng tiên tiến đã và đang tạo ra những rào cản vô hình khiến hàng hóa địa phương gặp không ít bất lợi trên thị trường. Các hệ thống siêu thị lớn, chuỗi cửa hàng tiện lợi hay các đối tác phân phối quy mô toàn quốc luôn đặt ra rào cản kỹ thuật rất cao khi yêu cầu đầy đủ hồ sơ kiểm soát an toàn thực phẩm, quy trình phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn trước khi tiến hành đàm phán đưa hàng lên kệ.

Bên cạnh đó, tâm lý e ngại từ người tiêu dùng đô thị cũng là một thách thức lớn. Người tiêu dùng hiện đại, đặc biệt là thế hệ trẻ tại các thành phố lớn, ngày càng chú trọng đến sức khỏe và có thói quen đọc kỹ nhãn mác. Họ sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm có chứng nhận chất lượng minh bạch, rõ ràng thay vì chỉ tin vào những lời quảng cáo truyền miệng. Ngoài ra, việc sản xuất theo phương thức thủ công hoặc bán thủ công rất dễ dẫn đến tình trạng chất lượng, màu sắc hay hương vị sản phẩm bị biến động tùy thuộc vào thời tiết hoặc tay người làm. Điều này khiến các doanh nghiệp chật vật trong việc giữ chân những đối tác cần nguồn cung ổn định dài hạn.

Việc áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế không còn là câu chuyện riêng của các tập đoàn đa quốc gia hay doanh nghiệp lớn, mà đang lan tỏa mạnh mẽ đến từng cơ sở chế biến nông - lâm sản và dược liệu tại các địa phương ở Nghệ An. Chuẩn hóa quy trình không đơn thuần là một thủ tục hồ sơ trên giấy tờ, mà là sự thay đổi toàn diện từ tư duy quản trị đến thao tác sản xuất thực tế tại nhà xưởng.

Điển hình cho làn sóng chuyển mình này là Hasafood – đơn vị tiên phong trong lĩnh vực sản xuất và chế biến hoa quả sấy, cùng Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát – doanh nghiệp nâng tầm nguồn dược liệu quý vùng cao Nghệ An. Nhận thức rõ tầm quan trọng của tiêu chuẩn chất lượng ngay từ sớm, Hasafood đã mạnh dạn đầu tư hạ tầng, cải tiến quy trình và xuất sắc đạt được các chứng chỉ uy tín bao gồm HACCP cũng như ISO 22000:2018. Song song đó, Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát cũng khẳng định vị thế dẫn đầu khi đồng thời sở hữu chứng nhận HACCP, ISO 22000:2018 về an toàn thực phẩm và ISO 9001:2015 về hệ thống quản lý chất lượng. Hành trình chuẩn hóa của các doanh nghiệp này đã minh chứng rõ nét cho những giá trị vượt trội mà các tiêu chuẩn mang lại.

Ảnh 1: Dây chuyền chế biến hoa quả sấy được kiểm soát nghiêm ngặt theo quy chuẩn an toàn thực phẩm HACCP tại xưởng sản xuất Hasafood

Trước hết, doanh nghiệp có thể kiểm soát rủi ro triệt để từ gốc. Mọi công đoạn từ khâu tuyển chọn nguồn nguyên liệu đầu vào như hoa quả tươi hay các loại thảo dược rừng, sơ chế, đưa vào dây chuyền chiết xuất, sấy, kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm cho đến khâu đóng gói thành phẩm đều tuân thủ nghiêm ngặt theo các quy định quốc tế. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn các nguy cơ ô nhiễm vi sinh hay tạp chất trong quá trình chế biến. Việc chuẩn hóa quy trình vận hành cũng giúp các sản phẩm hoa quả sấy của Hasafood hay các dòng trà hòa tan, cao dược liệu của Dược liệu Pù Mát luôn giữ trọn hương vị tự nhiên, hàm lượng dược tính và độ đồng đều ổn định giữa các lô hàng. Đây chính là "vũ khí" then chốt giúp doanh nghiệp xóa bỏ tâm lý nghi ngại về sản phẩm công nghiệp nông thôn và tự tin ký kết các hợp đồng phân phối số lượng lớn.

Quan trọng hơn, việc sở hữu các chứng nhận HACCP, ISO 22000:2018 và ISO 9001:2015 trên bao bì giúp các đơn vị dễ dàng xây dựng niềm tin vững chắc trong lòng khách hàng. Đây không chỉ là điểm tựa để các sản phẩm Xứ Nghệ phủ sóng rộng khắp các hệ thống bán lẻ hiện đại, chuỗi nhà thuốc trên toàn quốc, mà còn tạo tiền đề vững chắc để doanh nghiệp hướng tới các thị trường xuất khẩu tiềm năng trong tương lai.

Dù lợi ích của việc chuẩn hóa là rất rõ ràng, nhưng đối với phần lớn các cơ sở công nghiệp nông thôn tại Nghệ An, chi phí đầu tư ban đầu cho cơ sở hạ tầng nhà xưởng, thiết bị đo lường và chi phí tư vấn đánh giá cấp chứng nhận HACCP/ISO vẫn là một bài toán tài chính không mấy dễ dàng. Để giúp thêm nhiều sản phẩm đặc sản Nghệ An bước qua rào cản này, bên cạnh sự chủ động và quyết tâm của các chủ cơ sở, sự đồng hành từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước đóng vai trò hết sức quan trọng.

Cụ thể, các cơ quan chức năng cần tiếp tục đẩy mạnh các chương trình khuyến công, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp nông thôn để giúp đỡ các xưởng sản xuất quy mô vừa và nhỏ tiếp cận nguồn kinh phí đánh giá, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến. Đồng thời, việc tổ chức thêm các khóa tập huấn sâu rộng về an toàn thực phẩm và phương pháp xây dựng quy trình HACCP cho các chủ hợp tác xã, doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh cũng vô cùng cần thiết. Cuối cùng, ngành Công Thương cần ưu tiên đưa các sản phẩm đã đạt chuẩn HACCP, ISO như Hasafood và Dược liệu Pù Mát tham gia các chương trình xúc tiến thương mại lớn, hội chợ kết nối cung cầu toàn quốc để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp.

Ảnh 2: Các sản phẩm của Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát tham gia Hội chợ mùa Xuân năm 2026.

Đầu tư cho các chứng nhận chất lượng quốc tế chính là bước đi căn cơ và bền vững nhất giúp các cơ sở sản xuất tại Nghệ An cởi bỏ "chiếc áo cũ" của phương thức làm nghề nhỏ lẻ. Những câu chuyện thành công thực tế như Hasafood hay Dược liệu Pù Mát chính là minh chứng thuyết phục nhất: Khi chất lượng được bảo chứng bởi các quy chuẩn quốc tế, đặc sản Xứ Nghệ không chỉ tự tin khẳng định vị thế tại các chuỗi bán lẻ hiện đại trong nước, mà còn sẵn sàng vươn xa trên bản đồ nông sản quốc tế.

Phan Lê Hồng Ngọc – Phòng HT và TV