Trong định hướng phát triển kinh tế nông thôn hiện nay, địa phương đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng gắn với phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa. Điểm nổi bật của ở xã Tiên Đồng là bản Thái Minh được UBND tỉnh công nhận làng nghề cấp tỉnh Nghệ An tại 160/QĐ-UBND ngày 12/01/2016 – nơi đây đồng bào dân tộc Thái sinh sống tập trung với hệ thống nhà sàn truyền thống, nghề dệt thổ cẩm và nhiều nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc còn được lưu giữ khá nguyên vẹn. Đây không chỉ là nguồn tài nguyên quý để phát triển du lịch cộng đồng mà còn là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm thổ cẩm mang bản sắc riêng của địa phương.

Người Thái tự tay kéo sợi, nhuộm màu và dệt trên khung cửi gỗ

Trong những năm gần đây, cùng với sự gia tăng của các hoạt động trải nghiệm văn hóa, nhu cầu của du khách đối với các sản phẩm lưu niệm, sản phẩm đặc sản địa phương ngày càng lớn. Đây là cơ hội để các hộ dân và cơ sở sản xuất tại Tiên Đồng phát triển các mặt hàng thủ công truyền thống, đặc biệt là các sản phẩm thổ cẩm của đồng bào Thái. Từ những tấm vải dệt thủ công phục vụ nhu cầu sinh hoạt, người dân đã từng bước phát triển thành các sản phẩm hàng hóa như khăn, túi xách, ví, trang phục và đồ lưu niệm phục vụ khách du lịch. Không chỉ dừng lại ở nghề dệt truyền thống, Tiên Đồng còn có tiềm năng chế biến các sản phẩm từ nông sản, lâm sản, dược liệu bản địa, thực phẩm truyền thống và đặc sản vùng miền hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị nếu được đầu tư về công nghệ chế biến, mẫu mã và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là hướng đi phù hợp nhằm nâng cao giá trị sản xuất khu vực nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ.

Trống, cồng chiêng là những nhạc cụ tại làng du lịch cộng đồng bản Thái Minh

Thực tiễn cho thấy, tại nhiều địa phương, du lịch cộng đồng phát triển đã trở thành động lực thúc đẩy sản xuất sản phẩm  công nghiệp nông thôn. Mỗi lượt khách đến tham quan không chỉ sử dụng các dịch vụ lưu trú, ăn uống mà còn trực tiếp tiêu dùng và quảng bá các sản phẩm địa phương. Vì vậy, phát triển du lịch không đơn thuần là khai thác cảnh quan hay giá trị văn hóa mà còn là giải pháp mở rộng thị trường cho các sản phẩm công nghiệp nông thôn, nhất là các sản phẩm mang tính đặc trưng và có hàm lượng văn hóa cao. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, Tiên Đồng cần tập trung xây dựng chuỗi liên kết giữa sản xuất, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm. Các điểm du lịch cộng đồng cần được kết nối với các không gian giới thiệu, trưng bày và bán sản phẩm địa phương. Du khách không chỉ được tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm các công đoạn sản xuất như dệt thổ cẩm, chế biến ẩm thực truyền thống hay làm các sản phẩm thủ công. Đây là hình thức quảng bá hiệu quả, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và tạo dấu ấn riêng cho điểm đến. Việc đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, thiết kế bao bì và xúc tiến thương mại cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương trên thị trường.

Một trong những yêu cầu đặt ra hiện nay là phải gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế. Các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái không chỉ cần được gìn giữ mà còn phải được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển thông qua các phát triển, quảng bá sản phẩm và hoạt động du lịch cộng đồng. Khi nghề truyền thống tạo ra thu nhập ổn định, người dân sẽ có thêm động lực để duy trì và phát huy các giá trị văn hóa của cha ông. Với những lợi thế sẵn có cùng sự quan tâm của các cấp, ngành, Tiên Đồng đang đứng trước cơ hội lớn để hình thành mô hình phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị. Sự kết hợp giữa nghề truyền thống và du lịch cộng đồng không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo động lực bảo tồn văn hóa, quảng bá hình ảnh địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững ở vùng miền Tây Nghệ An./.

 Hà Thị Hoàng Yến - Phòng Hỗ trợ và Tư vấn