Trong bối cảnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ, các làng nghề truyền thống Nghệ An vẫn đang miệt mài tồn tại và thích ứng. Với khoảng 200 làng nghề và làng nghề truyền thống, Nghệ An là một trong những địa phương có hệ thống nghề thủ công phong phú nhất khu vực Bắc Trung Bộ. Hiện nay, các làng nghề không chỉ đóng vai trò bảo tồn giá trị văn hóa xứ Nghệ mà còn trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế nông thôn.

Trên khắp các huyện, thị xã, nhiều nghề truyền thống vẫn giữ được sức sống mạnh mẽ: Làng nước mắm Vạn Phần (Diễn Châu) duy trì phương pháp ủ chượp thủ công, cho ra những giọt mắm cốt nồng nàn đặc trưng vùng biển; Tương Nam Đàn tiếp tục phát triển mạnh nhờ nhu cầu ngày càng cao của thị trường đối với thực phẩm sạch, tốt cho sức khỏe. Sản xuất nón lá Cam Lâm (Hưng Nguyên) đều đặn sản xuất hàng chục nghìn chiếc nón mỗi năm, trở thành nguồn thu ổn định cho người dân; Nghề mây tre đan ở Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, TP Vinh đổi mới mẫu mã, hướng tới thị trường xuất khẩu; Bánh đa, kẹo lạc Đô Lương – Yên Thành, làng mật mía Thanh Chương, làng chiếu cói Quỳnh Lưu… tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất quanh năm. Nhiều sản phẩm được chứng nhận OCOP 3–4 sao, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đóng góp quan trọng cho kinh tế nông thôn

Làng nghề tương Nam Đàn

Trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, các làng nghề truyền thống đang là điểm tựa sinh kế cho hàng chục nghìn lao động, nhất là lao động trung niên và lớn tuổi. Thu nhập ổn định từ 5-10 triệu đồng/tháng tùy nghề. Góp phần giữ dân ở lại quê, hạn chế di cư lao động. Nhiều hộ gia đình trở thành cơ sở sản xuất nhỏ, tạo việc làm tại chỗ cho người dân trong vùng. Các sản phẩm làng nghề ngày càng được ưa chuộng trong xu hướng ưu tiên hàng hóa nguồn gốc tự nhiên, an toàn. Không chỉ tạo việc làm, làng nghề còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, truyền lại tinh hoa qua các thế hệ.

Dù có nhiều tiềm năng, phần lớn làng nghề Nghệ An vẫn đang đối diện với không ít thách thức như: Giới trẻ ít mặn mà với nghề do thu nhập chưa thực sự cao, công việc thủ công vất vả. Nhiều làng nghề chưa có khu sản xuất tập trung, còn làm tại gia, ảnh hưởng đến năng suất và vệ sinh môi trường. Mẫu mã, bao bì chưa chuyên nghiệp khiến sản phẩm khó cạnh tranh với hàng công nghiệp hoặc sản phẩm từ các tỉnh bạn đã có thương hiệu mạnh. Nhiều cơ sở nhỏ lẻ chưa biết cách đưa sản phẩm lên thương mại điện tử, truyền thông còn hạn chế. Một số nghề như rèn, đan lát, làm đồ gỗ thủ công… đang giảm số hộ sản xuất, đối diện nguy cơ biến mất.

 Làng nghề bánh đa truyền thống

Thời gian qua, tỉnh Nghệ An đã có nhiều chính sách hỗ trợ làng nghề: Hỗ trợ vay vốn ưu đãi, nâng cấp thiết bị, cải tiến kỹ thuật. Xây dựng thương hiệu, tem truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP. Tổ chức hội chợ, phiên chợ hàng Việt, tạo cơ hội quảng bá cho sản phẩm làng nghề. Khuyến khích kết hợp làng nghề với du lịch trải nghiệm, như tham quan làng nghề tương Nam Đàn, nước mắm Vạn Phần, làng nón Cam Lâm… Tập huấn kỹ năng bán hàng online, livestream, thương mại điện tử cho các hộ sản xuất. Nhờ đó, nhiều làng nghề đã phục hồi mạnh sau đại dịch, lượng tiêu thụ sản phẩm tăng, đặc biệt qua kênh online.

Trong thời gian tới, làng nghề truyền thống Nghệ An được kỳ vọng trở thành trụ cột kinh tế nông thôn, song hành giữa giữ nghề và đổi mới. Việc kết hợp giá trị truyền thống với công nghệ hiện đại, thị trường số sẽ mở ra cơ hội lớn để đưa sản phẩm xứ Nghệ vươn xa hơn. Giữ được tinh hoa nghề xưa chính là giữ lại hồn cốt của quê hương, đồng thời tạo động lực phát triển bền vững cho người dân các vùng nông thôn Nghệ An./.

Trần Thị Ngọc Hoa - Phòng Hành chính - Tổng hợp