Trong bối cảnh xu thế phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu tất yếu trên toàn cầu, khu vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp cũng đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ. Áp lực giảm phát thải, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng cao không chỉ là yêu cầu mang tính bắt buộc từ quốc gia và các thị trường xuất khẩu, mà còn là điều kiện then chốt để các cơ sở công nghiệp nông thôn nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và phát triển ổn định lâu dài. Chuyển đổi xanh vì thế không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành “tấm hộ chiếu mới” để công nghiệp nông thôn bắt kịp xu hướng, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, đồng thời tạo dựng hình ảnh sản xuất thân thiện với môi trường - văn minh - hiện đại.

Chuyển đổi xanh - yêu cầu tất yếu của phát triển công nghiệp nông thôn

Trong những năm gần đây, công nghiệp nông thôn phát triển nhanh đã trở thành động lực quan trọng giúp tạo việc làm, gia tăng thu nhập và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, mô hình sản xuất truyền thống ở không ít cơ sở vẫn bộc lộ nhiều hạn chế như: công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng lớn, phát thải cao và sử dụng nguyên liệu kém hiệu quả. Những yếu tố này khiến các cơ sở sản xuất gặp không ít khó khăn khi phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Do đó, chuyển đổi xanh trở thành hướng đi tất yếu đối với công nghiệp nông thôn. Việc chuyển sang mô hình sản xuất tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải không chỉ giúp giảm gánh nặng lên môi trường, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho các cơ sở sản xuất. Đây là điều kiện quan trọng để sản phẩm công nghiệp nông thôn có lợi thế tham gia sâu hơn vào các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản,...

Chuyển đổi xanh - xu hướng tất yếu để phát triển bền vững

Yêu cầu mới đặt ra cho cơ sở sản xuất

Đổi mới công nghệ - trọng tâm của chuyển đổi xanh

Các cơ sở công nghiệp nông thôn cần chú trọng đầu tư vào thiết bị tiết kiệm năng lượng, áp dụng công nghệ xử lý chất thải tiên tiến và đẩy mạnh tự động hóa dây chuyền sản xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, đồng thời giảm thiểu phát thải. Đây là nền tảng quan trọng giúp sản phẩm đáp ứng các tiêu chí xanh, gia tăng giá trị và mở rộng chỗ đứng trên những thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao.

Sử dụng nguyên liệu bền vững, thân thiện môi trường

Các ngành nghề như chế biến nông sản, mộc mỹ nghệ, dệt may thủ công… cần chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình sử dụng nguyên liệu sạch, có nguồn gốc rõ ràng, khai thác bền vững. Việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm cùng việc áp dụng kinh tế tuần hoàn sẽ ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường hiện đại.

Sản xuất sạch hơn - xu thế tất yếu trong sản xuất

Tăng cường quản lý môi trường tại các cụm công nghiệp

Hạ tầng môi trường, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn, đang trở thành một yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững của các cụm công nghiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nhiều cụm công nghiệp vẫn hoạt động theo kiểu tự quản lý riêng lẻ. dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ trong quản lý và kiểm soát ô nhiễm. Hậu quả là môi trường tại các khu vực này dễ bị suy thoái, nước thải chưa được xử lý triệt để, chất thải rắn chưa được tái chế hiệu quả, đồng thời các cơ sở sản xuất gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Vì vậy, việc đầu tư hệ thống hạ tầng môi trường chung, đi kèm với cơ chế quản lý và giám sát chặt chẽ, không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín của các sản phẩm công nghiệp nông thôn trên thị trường.

Xây dựng thương hiệu xanh

Người tiêu dùng hiện đại ngày càng quan tâm đến các sản phẩm “sạch”, “bền vững” và “giảm phát thải”. Trước xu hướng này, việc chuẩn hóa quy cách đóng gói và cải thiện bao bì thân thiện với môi trường trở thành yếu tố quan trọng để tạo ấn tượng và nâng cao giá trị sản phẩm. Bên cạnh đó, các cơ sở cũng cần công bố và tuân thủ các tiêu chuẩn xanh, đồng thời chủ động tham gia các chương trình như OCOP, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu… Những nỗ lực này không chỉ giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường nội địa mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các thị trường xuất khẩu khó tính, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần thúc đẩy phát triển bền vững cho công nghiệp nông thôn.

Vai trò của chính sách khuyến công trong thúc đẩy chuyển đổi xanh

Để công nghiệp nông thôn thực hiện thành công mục tiêu chuyển đổi xanh, chính sách hỗ trợ từ Nhà nước đóng vai trò then chốt. Các cơ sở sản xuất cần được ưu tiên tiếp cận nguồn vốn khuyến công cho các dự án ứng dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và đầu tư máy móc hiện đại, đồng thời được đào tạo nghề, tư vấn kỹ thuật nhằm cải thiện quy trình sản xuất theo hướng xanh và áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn. Việc xây dựng các mô hình điểm về chuyển đổi xanh sẽ tạo sức lan tỏa tại các địa phương, trong khi việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho các sản phẩm thân thiện môi trường giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng hiện đại. Những nỗ lực này không chỉ giảm áp lực lên môi trường mà còn tăng khả năng cạnh tranh, nâng cao uy tín và góp phần thúc đẩy phát triển bền vững cho công nghiệp nông thôn./.

 Bùi Thị Hương Giang - Phòng Hỗ trợ và Tư vấn